| Referentie | Quarts (qt) | Deciliters (dL) |
|---|---|---|
| A teaspoon | 0.00439938 qt | 0.05 dL |
| A can of soft drink | 0.290359 qt | 3.3 dL |
| A wine bottle | 0.659908 qt | 7.5 dL |
| A bathtub | 131.982 qt | 1500 dL |
| An Olympic swimming pool | 2199692 qt | 25000000 dL |
De quart in het Britse stelsel is een inhoudsmaat gelijk aan precies 1136,5225 milliliter. Het symbool is qt. Het zijn twee Britse pints en een kwart Britse gallon, en de naam zegt het: quart komt van het Latijnse quartus, de vierde. Zij staat tussen de pint en de gallon en heeft in Groot-Brittannië van beide verloren.
Haar teruggang is het duidelijkste geval van een eenheid die van twee kanten is platgedrukt. De pint overleefde omdat zij de wettelijke maat voor bier van de tap is en omdat een mens haar in de hand kan houden; de gallon overleefde in de verbruikscijfers. De quart wordt niet gedronken en niet gereden, dus niets hield haar in de dagelijkse taal, en Britse winkels beschrijven dezelfde hoeveelheid nu als een liter of als twee pints.
In de Verenigde Staten maakt dezelfde naam het uitstekend. Een Amerikaanse vloeibare quart is 946 milliliter, en melk, room, bouillon, roomijs, verf en motorolie worden alle in dat formaat verkocht. Een olieverversing wordt in quarts geteld, vijf is gangbaar voor een auto, en het quartpak behoort tot de herkenbaarste voorwerpen in een Amerikaanse keuken.
Dat Amerikaanse voortbestaan heeft iets aan de liter te danken. Een Amerikaanse quart is maar vijf procent kleiner dan een liter, zodat de schapformaten nauwelijks veranderden toen Canadese en internationale producten op metriek overgingen, en wie een quart met een liter vergelijkt, vergelijkt vrijwel hetzelfde. De Britse quart is dertien procent groter dan een liter, wat dezelfde vervanging in Groot-Brittannië minder comfortabel maakte.
De droge maat voegt in de Verenigde Staten nog een verwikkeling toe. Een droge quart is 1101 milliliter tegen de 946 van de vloeibare, en zij hoort bij een aparte keten die voor bessen, groenten en granen wordt gebruikt. Niets op een etiket onderscheidt ze, zodat hetzelfde woord twee verschillende hoeveelheden beschrijft naargelang de inhoud te schenken valt of niet.
Voor de omrekening is de Britse quart 1,1365 liter en de Amerikaanse vloeibare quart 0,9464. De vuistregel dat een quart ongeveer een liter is, is veilig in Amerika en zit er in Groot-Brittannië een zevende naast, precies de marge die een recept of een chemische verdunning laat mislukken zonder er duidelijk fout uit te zien.
Eén Britse quart is gelijk aan 1136,5225 milliliter, 2 Britse pints, 0,25 Britse gallon of ongeveer 1,201 Amerikaanse vloeibare quart.
De deciliter is een inhoudsmaat gelijk aan een tiende liter, of honderd milliliter. Het symbool is dL, en de kleine vorm dl is gangbaar. Hoewel het voorvoegsel deci vrijwel overal elders in onbruik is geraakt, leeft de deciliter op twee heel verschillende plaatsen voort: in de Noord-Europese keuken en in het klinisch laboratorium.
De Scandinavische keuken is erop gebouwd. Zweedse, Noorse, Deense en Finse recepten geven meel, suiker, melk, room en bouillon in deciliters, en een set in elkaar passende maatbekers met deciliterverdeling behoort tot de gewone keukenuitrusting. Waar een Engels recept een kopje zegt en een Italiaans het meel weegt, vraagt een Noords recept om drie deciliter, wat sneller en beter herhaalbaar is dan beide.
Zwitserland gebruikt hem voor drank. Wijn wordt in een Zwitsers restaurant per deciliter besteld, zodat een glas er één of twee bevat en een karaf vijf, en de maat staat in het glas geperst. Omdat een deciliter dicht bij een bescheiden wijnschenking ligt, geeft de eenheid de gast een exacte hoeveelheid in plaats van een beschrijving, wat de horecawetgeving in verscheidene kantons vereist.
De klinische chemie is zijn andere bolwerk, en daar bepaalt hij hoe een heel land zijn bloedonderzoek leest. Glucose, cholesterol en creatinine worden in de Verenigde Staten, Japan, Frankrijk, Italië en Spanje in milligram per deciliter gerapporteerd, en in Groot-Brittannië, Canada, Australië en de Noordse landen in millimol per liter. Een nuchtere glucose van 100 milligram per deciliter is 5,6 millimol per liter, en de uitslag van dezelfde persoon ziet er dus volstrekt anders uit naargelang het laboratorium.
Het hemoglobine steekt de grens over. Het wordt vrijwel overal in gram per deciliter gerapporteerd, zodat een normale volwassen waarde van 13 tot 17 gram per deciliter in het grootste deel van de wereld hetzelfde leest. De deciliter houdt op deze plaatsen stand omdat honderd milliliter bloed een handige referentiehoeveelheid is en omdat het wijzigen van een ingeburgerde rapportage-eenheid het risico oplevert dat een uitslag verkeerd wordt gelezen.
Ter grootteorde: een deciliter is een klein glas water, een halve mok koffie, of het volume van anderhalf groot ei. Hij komt overeen met 3,38 Amerikaanse vloeibare ons of 3,52 Britse, en met iets minder dan een half Amerikaans kopje, en daarom komen omgerekende Noordse recepten zelden op ronde getallen uit.
Eén deciliter is gelijk aan 100 milliliter, 0,1 liter, ongeveer 3,38 Amerikaanse vloeibare ons of ongeveer 3,52 Britse vloeibare ons.