Dram (dr)

De dram is een massa-eenheid gelijk aan een zestiende avoirdupois-ounce, oftewel ongeveer 1,7718 gram. Het symbool is dr. Een pond telt 256 drams, en een dram telt 27,34375 grains, een reeks getallen die laat zien hoe ver het avoirdupoisstelsel van nette rekenkunde is afgedreven.

De naam stamt via het Latijn en het Oudfrans af van de Griekse drachme, en dezelfde wortel levert de huidige munt van Armenië en de historische munt van Athene. De dram van de apothekers was een andere en grotere eenheid, een achtste troy ounce of 3,888 gram, en apothekers gebruikten haar tot in de twintigste eeuw. Recepten en oude medische teksten moeten daarom zorgvuldig gelezen worden, want een dram zonder nadere aanduiding kan beide zijn.

Het moderne voortbestaan is smal maar echt. Hagelpatronen zijn het bekendste geval: het drameqivalent dat op een doos staat gedrukt is een geërfd getal dat de drijflading uitdrukt in het zwart buskruit dat dezelfde snelheid zou hebben gegeven, niet het werkelijke gewicht van modern rookzwak kruit. Een enkel Amerikaans recept vraagt er nog om, en de eenheid houdt stand in beschrijvingen van klein ijzerwaren en visloodjes.

Voor dagelijks gebruik is de dram nu een curiositeit, in leven gehouden door haar verschijnen op verpakkingen en in oudere teksten in plaats van door enige praktische behoefte. Waar precisie telt wordt dezelfde hoeveelheid in grammen opgegeven, en waar traditie telt overleeft het woord zonder dat de rekenkunde ervan te nauw wordt bekeken.

Twee andere drachmen vertroebelen het beeld. De apothekersdrachme, in de artsenijkunde tot in de twintigste eeuw gebruikt, was een achtste van een troy ons en woog ongeveer 3,888 gram, ruim het dubbele van de hier beschreven handelsdram. De vloeibare drachme is een maat van volume en niet van massa, een achtste van een vloeibare ons, en zij staat nog op de verdeling van oude medicijnglazen en op sommig Amerikaans apothekersgerei. Een recept of een formule van vóór de metrieke tijd moet dus worden gelezen met het stelsel eerst vastgesteld, want hetzelfde woord kan twee verschillende massa's en een volume betekenen, en niets in de schrijfwijze onderscheidt ze.

Eén dram is gelijk aan ongeveer 1,7718 gram, een zestiende ounce of 27,34375 grains.

Omrekentabel voor Dram