| Referentie | Pascal (Pa) | Decapascal (daPa) |
|---|---|---|
| Atmospheric pressure at sea level | 101325 Pa | 10132.5 daPa |
| Healthy blood pressure (120 mmHg) | 16000 Pa | 1600 daPa |
| A car tyre | 220000 Pa | 22000 daPa |
| A racing bicycle tyre | 600000 Pa | 60000 daPa |
De pascal is de SI-eenheid van druk en wordt Pa geschreven. Zij is omschreven als één newton kracht verdeeld over één vierkante meter, en zij draagt de naam van Blaise Pascal, wiens barometerproeven in de jaren veertig van de zeventiende eeuw vaststelden dat lucht gewicht heeft en dat haar druk met de hoogte afneemt. De Algemene Conferentie voor Maten en Gewichten nam de naam in 1971 over.
Het is een opmerkelijk kleine eenheid. De luchtdruk op zeeniveau is 101 325 pascal, zodat de druk waaronder iedereen leeft een getal van zes cijfers is, en vrijwel elk praktisch gebruik van de eenheid daarom een voorvoegsel draagt. Die onhandigheid is geen ontwerpfout maar een gevolg van de coherentie: de newton en de vierkante meter werden eerst vastgelegd, en de pascal is wat eruit valt als men de een door de ander deelt.
De akoestiek is het gebied waar kale pascals natuurlijk aanvoelen. De referentiedruk van de decibelschaal is twintig micropascal, gesteld als het zwakste geluid dat een jong en gezond oor kan waarnemen, en een gewoon gesprek ligt rond 0,02 pascal geluidsdruk. De pijngrens ligt bij bijna 63 pascal, zodat het hele gebied van het menselijk gehoor in deze eenheid ongeveer zes ordes van grootte omspant.
Alledaagse voorwerpen geven een gevoel voor de schaal. Een vel kantoorpapier dat plat ligt, drukt met ongeveer 0,8 pascal op het bureau. Een licht briesje oefent enkele pascal op een muur uit, en het drukverschil dat de ventilatie in een gebouw aandrijft ligt gewoonlijk tussen tien en vijftig. Alles wat een mens als kracht voelt, telt al in duizendtallen.
De vormen met voorvoegsel doen het echte werk. De weerkunde gebruikt hectopascal, getalsmatig gelijk aan de oudere millibar, zodat een aflezing van 1013 in een verwachting geen herleren vergde. De techniek gebruikt kilopascal voor banden- en vloeistofdrukken, en de materiaalkunde megapascal en gigapascal voor sterkte en stijfheid, waarbij één megapascal één newton per vierkante millimeter is.
De pascal verschijnt bovendien overal waar een spanning en geen druk bedoeld is, want beide hebben dezelfde dimensies. Elasticiteitsmodulus, vloeigrens en schuifspanning worden alle in pascal of veelvouden ervan gegeven, en daarom omspant één enkele eenheid de druk in een band en de stijfheid van staal.
Eén pascal is gelijk aan 1 newton per vierkante meter, 0,01 millibar, ongeveer 0,0000099 atmosfeer of ongeveer 0,000145 pond per vierkante duim.
De decapascal is een drukeenheid gelijk aan tien pascal. Het symbool is daPa. Deca is vrijwel overal het minst gebruikte voorvoegsel van het metriek stelsel, maar de decapascal vormt een uitzondering, omdat één klinisch vak haar overnam en heeft behouden: de audiologie meet de druk in het middenoor in decapascal.
Het onderzoek heet tympanometrie. Een sonde sluit de gehoorgang af en verandert daarin de luchtdruk terwijl zij meet hoeveel geluid het trommelvlies terugkaatst, en de daaruit volgende kromme wordt tegen de druk in decapascal uitgezet. De sweep loopt van ongeveer plus 200 tot min 400, en de plaats van de piek toont de druk waarbij het trommelvlies zich het vrijst beweegt, wat normaal de druk van het middenoor zelf is.
Die ene grafiek draagt zeer veel klinische informatie. Een piek dicht bij nul betekent dat het middenoor dezelfde druk heeft als de kamer, en dat is de gezonde toestand. Een piek verschoven naar min 200 of verder wijst erop dat de buis van Eustachius niet goed vereffent, en een vlakke kromme zonder enige piek wijst op vocht achter het trommelvlies. Elk van die uitkomsten is een plaats op een decapascalschaal.
De eenheid werd om dezelfde reden gekozen als de hectopascal in de weerkunde. De druk van het middenoor werd lang in millimeters waterkolom vastgelegd, en één millimeter waterkolom is 0,98 decapascal, zodat de overgang naar de metrieke eenheid elk klinisch getal en elk gepubliceerd referentiebereik vrijwel onveranderd liet. Een eenheidswissel die de cijfers met twee procent verschuift, is er een die de praktijk werkelijk aanvaardt.
Buiten de audiologie is de decapascal vrijwel ongebruikt. Ventilatie en luchtdichtheidsproeven van gebouwen werken bij vergelijkbare drukken, waarbij een dichtheidsproef bij vijftig pascal wordt uitgevoerd, maar die getallen worden in pascal geschreven, en alles daarboven gaat over op hectopascal of kilopascal. Het gat tussen één en honderd pascal blijft verder onbeheerd.
Ter grootteorde: tien pascal is de druk die een licht briesje op een muur uitoefent, of het verschil tussen de twee einden van een goed afgedichte gang wanneer een deur opengaat. Het is ook ruwweg de drukverandering bij het met de lift één verdieping stijgen, en daarom moeten de oren in een hoog gebouw soms worden geklaard.
Eén decapascal is gelijk aan 10 pascal, 0,1 hectopascal, ongeveer 1,02 millimeter waterkolom of ongeveer 0,00145 pond per vierkante duim.