Kubieke meter per seconde (m³/s)

De kubieke meter per seconde is de SI-eenheid van volumestroom en is gelijk aan één kubieke meter die elke seconde een punt passeert. Het symbool is m³/s, en waterloopkundigen noemen haar de cumec. Als samenhangende SI-eenheid vergt zij geen omrekenfactor: een snelheid in meter per seconde maal een oppervlak in vierkante meter geeft rechtstreeks een stroom in kubieke meter per seconde.

Rivieren zijn haar natuurlijke onderwerp. Een beekje voert een fractie van een cumec, de Rijn bij Lobith gemiddeld ongeveer 2200, de Maas bij Eijsden ongeveer 230, en de Amazone ruwweg 209 000 — een vijfde van al het zoete water dat de wereldzeeën bereikt. Hoogwaterwaarschuwingen, onttrekkingsvergunningen en bedrijfsregels voor stuwmeren worden alle in deze getallen geschreven.

Waterkracht volgt uit hetzelfde getal. Het beschikbare vermogen is de stroom maal het verval, maal de dichtheid van water en maal de zwaartekracht, dus 10 kubieke meter per seconde die 50 meter valt levert ongeveer 4,9 megawatt vóór verliezen. Het nominale vermogen van een turbine en de duurlijn van een rivier bepalen samen welk deel van het jaar een centrale op vol vermogen kan draaien.

Grote ventilatie- en procesinstallaties worden hier eveneens beoordeeld. Een wegtunnelventilator verplaatst tientallen kubieke meter per seconde, een koelwaterpomp van een centrale nog enkele tientallen meer, en een hoogoven trekt honderden kubieke meter lucht per seconde. Zodra de getallen deze schaal bereiken, leest de kubieke meter per seconde beter dan enige kleinere eenheid.

De eenheid is ook gerieflijk omdat een kubieke meter water een ton is. Eén kubieke meter per seconde is dus één ton water per seconde, wat een stroom zonder verder rekenwerk in een kracht en een massabelasting verandert — nuttig bij het dimensioneren van een overlaat, een rooster of een brugpijler.

Gebouwinstallaties en waterloopkunde staan ongemakkelijk aan weerszijden. Ventilatie-ingenieurs rekenen in liter per seconde omdat hun stromen een duizendste van een cumec zijn, terwijl rivierkundigen zes cijfers nodig zouden hebben om de hunne in liters uit te drukken. De factor duizend tussen beide eenheden is wat beide vakken bij hanteerbare getallen houdt.

Eén kubieke meter per seconde is gelijk aan 1000 liter per seconde, 60 kubieke meter per minuut of ongeveer 35,31 kubieke voet per seconde.

Omrekentabel voor Kubieke meter per seconde